Nghiên cứu đăc điểm và diễn biến toan chuyển hóa ở bệnh nhân nghộ độc cấp METHANOL và ETHANOL tại trung tâm chất độc, bệnh viện Bạch Mai

Chuyên ngành: Hồi sức cấp cứu

Tên hướng dẫn: PGS.TS. HÀ TRẦN HƯNG

Tên tác giả: LƯƠNG MẠNH HÙNG

Ngày gửi: 09-11-2017 03:12 PM

Cập nhật cuối: 09-11-2017 03:12 PM

Upload bởi: Admin

Dung lượng: 0 Bytes


Vui lòng [Đăng nhập] để tải tài liệu này


ĐẶT VẤN ĐỀ

 

Ngộ độc rượu là một vấn nạn y tế của xã hội. Ngộ độc rượu cấp ngày càng gia tăng, là một cấp cứu hàng ngày. Trong đó có hai loại rượu thường gặp là ethanol và methanol [1]. Trên thế giới nhiều báo cáo ngộ độc methanol như ngộ độc methanol có trong thuốc chống tiêu chảy ở New Delhi 1991 đã có trên 200 người tử vong. Tại Việt Nam, theo Bộ Y tế hàng năm có khoảng trên 1000 ca ngộ độc rượu methanol và trên 20 người tử vong. Theo số liệu TTCĐ Bệnh viện Bạch Mai năm 2015 có 57 ca. Tại Bệnh viện Chợ Rẫy năm 2008 có 11 bệnh nhân tử vong do ngộ độc rượu và khi kiểm nghiệm máu bệnh nhân thấy nồng độ methanol cao gấp 100 lần bình thường. Ngộ độc methanol đặc trưng bằng toan chuyển hóa, giảm thị lực, suy hô hấp và tuần hoàn. Mặc dù ngộ độc methanol có thể được điều trị hiệu quả bằng bicarbonat, thuốc giải độc đặc hiệu (ethanol hay fomepizol) và lọc máu (HD), bệnh nhân ngộ độc methanol vẫn tử vong và có nhiều di chứng nặng nề về thần kinh và giảm thị lực do chẩn đoán muộn. Lý do quan trọng là không có được kết quả định lượng methanol kịp thời [2]. Do đó thực tế yêu cầu cấp bách cần chẩn đoán xác định methanol sớm để áp dụng điều trị đặc hiệu không thể đợi kết quả định lượng. Bởi lẽ, nếu ngộ độc bia, rượu uống mà chỉ có ethanol việc cấp cứu và điều trị dễ dàng và thuận tiện, ít biến chứng, ít tử vong trừ khi người bệnh có hạ đường huyết nặng kéo dài; nhưng trong ngộ độc rượu mà trong rượu đó có methanol thì rất độc và nguy hiểm, tỷ lệ tử vong cao, nhiều biến chứng nặng như mù mắt, toan chuyển hóa nặng, suy hô hấp, suy đa tạng. Tuy nhiên, nhiều công trình nghiên cứu trên thế giới cho thấy một số thay đổi xét nghiệm cận lâm sàng có thể giúp người thầy thuốc định hướng chẩn đoán phân loại ngộ độc rượu (ethanol, methanol) cũng như độ nặng của nó [2], [3], [4], [5]. Toan chuyển hóa do ngộ độc methanol có khoảng trống anion (AG) tăng cao do ứ đọng sản phẩm chuyển hóa độc là acid formic và ở giai đoạn muộn kết hợp thêm với tăng acid lactic do format ức chế hô hấp tế bào. Ngộ độc methanol cũng gây tăng khoảng trống áp lực thẩm thấu (OG). Tăng khoảng trống áp lực thẩm thấu > 10 mosm/kg phối hợp với toan chuyển hóa tăng khoảng trống anion kinh điển được xem là đặc điểm chẩn đoán ngộ độc methanol. Các nghiên cứu gần đây tuy nhiên cho thấy tăng OG nhẹ và trung bình có thể gặp trong 2 tình trạng nhiễm toan khác trong ngộ độc ethanol là toan ceton và toan lactic và ngưỡng bình thường của OG khá khác biệt cho thấy cần áp dụng ngưỡng cao hơn. Do đó ngưỡng mới 20-25 mosm/kg được đề nghị. Tác giả Hovda nghiên cứu trên các bệnh nhân ngộ độc methanol trong vụ dịch ở Na Uy đề xuất phối hợp đặc điểm lâm sàng với giá trị AG và OG để xác định các bệnh nhân cần can thiệp antidote. Mycyk khuyến cáo trong trường hợp nghi ngờ ngộ độc rượu độc dùng diễn biến hai đỉnh trong liên quan giữa AG và OG nâng cao giá trị của các xét nghiệm này trong xác định bệnh nhân ngộ độc methanol.